चौलक्य भीमदेव … तामपत्र (वि सं १२६३)

This Gujarati article examines a copper‑plate charter (tāmrapatra) issued by the Caulukya (Solanki) king Bhīmadeva in Vikrama Saṃvat 1263. The charter records a grant of land and privileges to a Brahmin or institution and includes a genealogy of the Caulukya dynasty. The author transliterates the Sanskrit text written in Nāgarī script and provides a running Gujarati translation. He analyses the charter’s formulaic components – salutation, lineage, grant, imprecatory verses – and notes how it resembles and differs from other Solanki grants. Historical commentary situates the grant in the context of Bhīmadeva’s reign and discusses its implications for dating regional events and understanding land tenure patterns. [આ ગુજરાતી લેખમાં ચૌલુક્ય (સોલંકી) રાજા ભૂમિદેવ દ્વારા વિક્રમ સંવત ૧૨૬૩માં આપવામાં આવેલ તાંબાપત્ર દાનપત્રિકાનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે. આ દાનપત્રમાં કોઈ બ્રાહ્મણ અથવા સંસ્થાને જમીન અને વિશેષ અધિકારોનું અનુદાન નોંધાયેલ છે તથા ચૌલુક્ય વંશની વંશાવળી પણ રજૂ કરવામાં આવી છે. લેખક તાંબાપત્ર પર દેવનાગરી લિપિમાં લખાયેલ સંસ્કૃત ગ્રંથપાઠનું લિપ્યાંતરણ કરે છે અને તે સાથે ચાલતી ગુજરાતી અનુવાદ રજૂ કરે છે. લેખમાં દાનપત્રિકાના બંધારણાત્મક ઘટકો—મંગલાચાર, વંશવિવરણ, દાન‑વિગત અને શાપસ્ત્રોક વગેરેનું વિશ્લેષણ કરીને બતાવવામાં આવ્યું છે કે આ દસ્તાવેજ અન્ય સોલંકી દાનો સાથે ક્યાં સમાનતાવાળા છે અને ક્યાં ભિન્નતા ધરાવે છે. ઐતિહાસિક ટિપ્પણીઓમાં લેખક આ દાનને ભૂમિદેવના શાસનકાળના પરિપ્રેક્ષમાં સ્થાન આપે છે અને પ્રાદેશિક ઘટનાઓના તારીખીકરણ તેમજ જમીનધારણની પદ્ધતિને સમજવા માટે તેની અસર પર ચર્ચા કરે છે.]

Summary reviewed by a volunteer editor.