હાસલપુર (સા.કાં.)નો સપ્તમાતૃકાપટ્ટ - નવીન ઉપલબ્ધિ
Summary
R. T. Savaliya reports the discovery of a sculptural panel depicting the Saptamātrikās—the seven mother goddesses—at Hansalpur in Gujarat. The panel shows seven seated goddesses accompanied by Chamunda and Veerabhadra, carved in a style characteristic of the 10th–11th centuries. Savaliya analyses the iconography and stylistic features, comparing the sculpture to similar panels from other regions. He notes that such panels are rare in western India, making this find significant for the study of regional art. The article discusses the religious significance of the Saptamātrikās as manifestations of divine energy and protectors of devotees. Savaliya calls for further archaeological investigation and conservation to preserve the panel. [આર.ટી. સાળવિયા ગુજરાતના હાંસલપુર ખાતે સાત માતૃકાઓ — સಪ્તમાતૃકાઓ — દર્શાવતી એક શિલ્પપટ્ટીની શોધનો અહેવાલ આપે છે. આ શિલ્પપટ્ટીમાં સાત બેઠેલી દેવીમૂર્તિઓ સાથે ચામુંડા અને વિરભદ્રનું ચિત્રણ છે, જે દસમી‑અગિયારમી સદીના શિલ્પકલાકીય શૈલીના લક્ષણો ધરાવે છે. સાળવિયા આ શિલ્પના આઇકનોગ્રાફિક અને શૈલીલક્ષી વિશિષ્ટતાઓનું વિશ્લેષણ કરીને અન્ય પ્રદેશોના સમાન શિલ્પપટ્ટો સાથે તેની તુલના કરે છે. તેઓ નોંધે છે કે આવા શિલ્પપટ્ટો પશ્ચિમ ભારતમાં દુર્લભ છે, તેથી આ શોધ પ્રાદેશિક કળા અભ્યાસ માટે વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. લેખમાં સપ્તમાતૃકાઓને દૈવી શક્તિના અભિવ્યક્ત સ્વરૂપ અને ભક્તોના રક્ષક તરીકે ધાર્મિક મહત્ત્વના દૃષ્ટિએ ચર્ચવામાં આવી છે. સાળવિયા આ શિલ્પના વધુ પુરાતત્વીય સંશોધન તથા સંરક્ષણ માટે આહ્વાન કરે છે, જેથી આ મૂલ્યવાન શિલ્પ વારસાને સચવવામાં આવી શકે.]
Summary reviewed by a volunteer editor.
Conclusion
The Hansalpur Saptamātrikā panel enriches our understanding of early medieval sculpture in Gujarat. Documenting its iconography and style underscores the need to conserve such rare artifacts and highlights the artistic and religious importance of the discovery. [હાંસલપુરની સપ્તમાતૃકા શિલ્પપટ્ટી ગુજરાતની આદિમધ્યકાલીન મૂર્તિશિલ્પ પરંપરાની સમજને વધુ સમૃદ્ધ બનાવે છે. તેની આઇકોનોગ્રાફી અને શૈલીનું દસ્તાવેજીકરણ આવા દુર્લભ શિલ્પાવશેષોના સંરક્ષણની જરૂરિયાતને ઉજાગર કરે છે અને આ શોધના કળાત્મક તથા ધાર્મિક મહત્ત્વ પર પ્રકાશ પાડે છે.]