ચોલુક્ય ભીમદેવ બીજાનું અપ્રસિદ્ધ તામ્રપત્ર (વિ.સં. ૧૨૬૩)
Summary
Laxmanbhai Bhojak’s note publishes an unedited copper‑plate charter issued in Vikrama Samvat 1263 (1206 CE) by Chaulukya king Bhimadeva II. The inscription records a land grant to a temple or Brahmin, detailing the boundaries, exemptions and witnesses. Bhojak provides a transliteration of the Nagari script, noting orthographic features. The inscription opens with an invocation to Śiva and traces the king’s genealogy. It then states that Bhimadeva grants a village from his capital at Patan to earn religious merit for himself and his family. By comparing this plate with other known charters, Bhojak highlights unique information about local officials and regional administration. The article situates the grant within the turbulent political context of early 13th‑century Gujarat and concludes that the inscription enriches our understanding of Chaulukya patronage and chronology. [લક્ષ્મણભાઈ ભોજકની આ નોંધમાં વિક્રમ સંવત ૧૨૬૩ (ઈ.સ. ૧૨૦૬)માં ચૌલુક્ય રાજા ભૂમિદેવ દ્વિતીય દ્વારા જારી કરાયેલ એક અપ્રકાશિત તાંબાપત્ર દાનપત્રિકાનું પ્રકાશન કરવામાં આવ્યું છે. આ શિલાલેખમાં કોઈ મંદિર અથવા બ્રાહ્મણને અપાયેલી જમીનના દાનનો ઉલ્લેખ છે, જેમાં તેની સીમાઓ, કરમુક્તિઓ અને સાક્ષીઓની વિગતો આપવામાં આવી છે. ભોજક દેવનાગરી લિપિનું લિપ્યાંતરણ આપી તેમાં દેખાતી શૈલીલક્ષી વિશિષ્ટતાઓનું નિર્દેશ કરે છે. શિલાલેખની શરૂઆત શિવના મંગલાચાર સાથે થાય છે અને બાદમાં રાજાના વંશવૃક્ષનું વર્ણન આપે છે. તેમાં જણાવાયું છે કે ભૂમિદેવ પોતાના તથા પરિવારના ધાર્મિક પુણ્યાર્જન માટે પાટણ સ્થિત પોતાના રાજધાનીમાંથી એક ગામનું દાન કરે છે. અન્ય જાણીતા દાનપત્રો સાથેની તુલનાથી ભોજક આ શિલાલેખમાં સ્થાનિક અધિકારીઓ અને પ્રાદેશિક પ્રશાસન સંબંધિત મળેલી અનોખી માહિતી પ્રકાશિત કરે છે. લેખ આ દાનને ૧૩મી સદીના આરંભ સમયગાળાના ગુજરાતની રાજકીય ઉથલપાથલના પરિપ્રેક્ષ સાથે જોડે છે અને નિષ્કર્ષ આપે છે કે આ શિલાલેખ ચૌલુક્ય આશ્રયપરંપરા અને સમયક્રમની સમજમાં મહત્વપૂર્ણ વધારો કરે છે.]
Summary reviewed by a volunteer editor.
Conclusion
The publication of this previously unknown copper‑plate charter sheds light on Chaulukya administration and religious patronage. Bhojak’s analysis enhances the epigraphic record of Bhimadeva II and contributes to the study of medieval Gujarat’s political history. [અગાઉ અજાણ રહેલા આ તાંબાપત્ર દાનપત્રના પ્રકાશનથી ચૌલુક્ય પ્રશાસન અને ધાર્મિક આશ્રય પર નવી روشની પડે છે. ભોજકનું વિશ્લેષણ ભૂમિદેવ દ્વિતીયના શિલાલેખીય દસ્તાવેજોને વધુ સમૃદ્ધ બનાવે છે અને મધ્યકાલીન ગુજરાતના રાજકીય ઇતિહાસના અભ્યાસમાં મૂલ્યવાન યોગદાન આપે છે.]