Skip to content
Browse articles

શાબરભાષ્યગત ભાષાવિચાર

By Narayan M. Kansara

Vol. 141990pp. 1–40Gujarati
Word Meaning Relation

Summary

શાબરભાષ્યગત ભાષાવિચાર लेखમાં લેખક प्रાચીન મીમાંસા શાસ્ત્રના પ્રખ્યાત ટીકાગ्रંથ "શાબરભાષ્ય" नी भाषा-कृति ને सुક્ષ્મતાથી परखे છે। તેઓ प्रાચीन विद्वान शबर स्वामी नी व्याख्याओं માં वापरायला सांस्थिक शब्दો, प्रयोगો औने विधान ने विस्तृत उदाहरणों साथे समझावे છે। આમાં शब्द औने अर्थ न संबंध, अर्थ निर्धार माटे संज्ञा, नियम औने निगम न नियमों औने श्रुति- स्मृति मा आवेला अनेक प्रमाणों न समन्वय केवी रिते थाय छे ते दर्शावामा आवे छे। लेख़क पाणिनि न अष्टाध्यायी सूत्रों औने शबरस्वामी न निष्णात टिप्पणियों बीच संवाद करावे छे, जे मा क्रिया, संज्ञा, समास, तद्धित, निपात, प्रश्लिष्ट औने प्रत्ययो न स-पूर्व तारण आपवा मा आवे छे। ग्रंथ मा उच्चार औने लिप्यङ बीच न अंतर, धार्मिक ध्वनि औने साम्प्रदायिक अर्थ नी जुदी जुदी संभावनाओं नु पन सूचन छे। लेख़ शाबरभाष्य मा आवेला प्रसंगों न सहज भाषांतर करे छे औने लेख़क हरिफाइ न पंडितत्व टाळी गुणवत्तापूर्ण भाषा-विज्ञानिक प्रणेताने ओळखावा प्रयत्न करे छे। आ बद्धी चर्चा मा तेओ ए पन उल्लेखे छे के शाबरभाष्य नी शैली मात्र एक टिका ग्रंथ नथी, पण ते भाषा-विज्ञान औने दर्शन न सजीव दस्तावेज छे। लेख़ मा स्वर औने व्यंजनो नी रचना, उच्चारण नी विशेषता औने कव्यों, स्त्रोतों, सूत्रों औने अनुवाद न उदाहरणो पन प्रस्तुत करे छे। तटस्थ अभिगम थी लेख़क दर्शावे छे के शाबरभाष्य मा व्याकरण, अनुप्रास, उपमानो औने शैलीय devices केवी रिते वणावेला छे। तेओ अव्ययो औने नामधातुओ न विभाजन, विशेषण औने क्रियानां काइदा, तथा अन्य अनुसंस्कृतियों साथे नी संवादिता पन जुए छे। परिणामे, आ लेख़ शाबरभाष्य नी भाषा नी गहन विश्वसनीयता, ते नी अभिनवता औने ते न आधुनिक मूल्य प्रकट करे छे, साथे साथे वाचकने ज्ञान न व्यापक दृष्टिकोण आपे छे।

AI-assisted summary, not yet checked. Consult the original PDF before citing.

Conclusion

આ लेख નिष્કर्ष आपे छे के शाबरभाष्य नी भाषा मात्र व्यवहारिक व्याकरण के दार्शनिक वाद नथी, पण शब्द औने अर्थ न संबंध नी सूक्ष्म समझण छे। प्राचीन भाषा-विचार आत्म-अनुभव, परंपरा औने तर्क न मिलाप छे। आ अध्ययन थी भाषा न मूलभूत सिद्धांतों ने समझी शकाय छे औने आजे पन अप्रित्यक्ष थती भाषा औने संस्कृति वचे नो संवाद सजीव रखी शकाय छे।

Key passages

Chosen by AI from the article's text. Each one is checked word for word against the text before it is shown.

  • “શબ્દાય' તી વધુ ચોકસ વ્યાખ્યા એસ કહીદુ કે જેના પ્રયોગથી ૪ વસ્તુની ઉપસ્થિતિ ખડી થાય છે તે તેતો અથ" છે શખ્દાથ"તિણુ'યતુ બીજી સાધન જે અભિયુકતા કે શાસસ્થો.”
  • “છે. આવા શબ્લેનો અથ' તિગમ, તિરુક્ત અતે વ્યાકરણુતી “મદદથી 'નકરી થઈ શકશે, કારણ કે શિષ્ટાને પણુ તેતો અથ અજ્નણ્પો હોઈ શકે છે.”
  • “શબરસ્વામી અહી' લક્ષણા સ્વીકારતા નથી, કારણ કૈ તેમના મતે 'નિપુચુતા' એ «૪ તેતો વાચ્યાથ" બતી ગયો છે.”

Discussed in this article

People

  • શબરસ્વામી
  • નારાયણ ક'સારા

Places

  • વેદ

Texts & works

  • મીમાંસાસૂત્ર
  • શાખરભાષ્યગત ભાષાવિચાર

Dynasties, sects & groups

  • મ્લેચ્છા
  • શિષ્ટ લોકો

AI guide

Discuss this record

Ask about the article, its topics, issue context, selected passages, or reading strategy.

Start with the record

I can unpack the summary, turn it into study questions, explain a selected passage, or compare it with the other articles in this issue.

Article order

In this issue

Vol. 14
1–6A Glimpse of Medical Recipes of the JainasJ. C. Sikdar1–40શાબરભાષ્યગત ભાષાવિચારNarayan M. KansaraCurrent article1–6चित्तौड़गढ़ - कीर्तिस्तम्भ के 'नानाविषयविषयम्Neelima Agarwal1–12ReviewsV. M. Kulkarni7–11Historical Survey of Vaisesika LiteratureS. D. Jhala7–12महापुराण और भागवत में भरतचरितHarnarayan U. Pandya13–23Origin and Development of the SattakaChandramouli S. Naikar13–20विपाकसूत्र और अवदान-शतक का तुलनात्मक अध्ययन पारुल मांकडParul N. Mankad13–20અવલીકનRamesh S. Betai21–26Farewell to the DepartedUmakant Premanand Shah21–53मध्यकालीन गुजराती काम कथानक - एक अध्ययनHasu Yajnik24–36Art of Life as Propounded in Bhagwad‑GitaJayaben R. Betai27–29Review29–37ગુજરાતી ભાષાનું ઐતિહાસિક વ્યાકરણMahendrakumar A. Dave37–40Character of CandrapidaVijay Pandya41–47Tirthas in the Kandula PuranaS. K. Dave41–62પાણિનિય વ્યાકરણમાં લાઘવસિદ્ધિVasantkumar M. Bhatt49–56Campu: An Experiment in Free Style CompositionD. G. Vedia57–64Women Organizations and National Awareness in IndiaUsha Bhatt63–76રોમૅન્ટિસીજમ અને વ્યંગ્યRamesh S. Betai65–75Jain InstitutionsKumarpal Desai76–81Duti-YagaB. N. Shastri77–80જૈન સુરિશન્ય વિતરાગસ્તુતિMadhusudan Dhanki81–89શસ્ત્ર-ચિકિત્સાની પ્રાચીનતાPragnya Thakkar83–90Bhasarvaji’s Definition of Anumana – An ObservationLaxman V. Joshi91–104Upanisadic Influence on Mahayanasutralankara of AsangaYajneshwar S. Shastri91–97વૈકો કિત – વૈદન્યમભજ્જી ભાગિતિAruna K. Patel99–111જૈન દર્શન અને સંસ્કૃત ભાષાAmrut Upadhyay105–107Two Unique Images Of Brahmshanti-YakshaP. C. Parikh109–118Indian Theory of LiteratureHarivallabh Chunilal Bhayani113–121ઈશ્વર' શબ્દ – ઉત્પત્તિ અને વિકાસBharti D. Savan119–128Aesthetic Distancing In Sanskrit DramaB. K. Thakkar123–126મધ્યકાળમાં ગુજરાતનું સંસ્કૃત લલિત સાહિત્યમાં પ્રદાન– એક રૂપરેખાNagin G. Shah127–129પુરાતત્ત્વાચાર્ય મુનિશ્રી જિનવિજયજી : જીવન અને કાર્યRamnik Shah129–144Sumantra – The Rare Expression in Ancient Indian AdministrationSudarshan Kumar Sharma145–152Vedic Numerations and the Genesis of Arabic NumeralsNarayan M. Kansara

Original PDF

Inline viewer

Checking source PDF

The viewer will load here if the archive file is reachable.

Same author

More by Narayan M. Kansara

All articles →
Sambodhi

The Moral Codes of the Swaminarayanism and of the Jainism: A Comparative Study

By Narayan M. Kansara

2014
Sambodhi

Ṛṣidattacaritra Saṃgraha

By Narayan M. Kansara

2012
Sambodhi

The Karma Doctrine in the Swaminarayan Tradition

By Narayan M. Kansara

2003
Jain Journal A Quarterly on Jainology

Jainism, Mahavira, Buddha and Nirvana

By Narayan M. Kansara

July - 2001

Continue reading

Related articles

Sambodhi

Issues of Philosophy of Language in Jaina Philosophy

By Shruti Rai, Surjya Kamal Borah

2013