કહાવલી-કર્તા ભદ્રેશ્વરસૂરિના સમય વિશે
Summary
This historical essay investigates when the Jain monk Bhadrasuri lived and when he composed the poetic work **Kalapi**. Scholars have dated him anywhere from the eleventh to the fourteenth century, so Madhusudan Gandhi surveys Jain chronicles, monastic genealogies and inscriptions to refine the chronology. He summarises previous theories and introduces evidence from colophons and manuscript notes. Gandhi analyses genealogical charts of the Candrasuri lineage and correlates the succession of teachers and disciples with dated events to narrow the timeframe for Bhadrasuri. He also compares references in commentaries that mention rulers or astronomical events and evaluates which sources are reliable. Linguistic analysis of **Kalapi** suggests that its archaic vocabulary and metre align with twelfth‑century Jain literature. Synthesising genealogical, textual and linguistic evidence, Gandhi argues that Bhadrasuri most likely lived between V.S. 1150–1200 (c. 1093–1143 CE). The article acknowledges uncertainties but contends that this period fits the majority of data. Gandhi discusses Bhadrasuri’s philosophical contributions and influence on later authors, emphasising that accurately dating his life clarifies the chronology of Jain literary history. The essay concludes with a detailed bibliography of sources consulted. આ ઐતિહાસિક નિબંધમાં જૈન સાધુ ભદ્રસૂરી કયા સમયમાં જીવ્યા અને તેમણે ક્યારે કાવ્યગ્રંથ **કલાપી** રચ્યો તેનો વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યો છે. વિદ્વાનોએ તેમને એકાદશથી ચતુર્દશ સદી સુધીના વિવિધ સમયગાળામાં સ્થાન આપ્યું છે, તેથી મધુસૂદન ગાંધીએ જૈન પ્રબંધી વર્ણનો, સંઘવંશાવલીઓ અને શિલાલેખોનું અવલોકન કરીને સમયક્રમને વધુ ચોક્કસ બનાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. તેમણે અગાઉના સિદ્ધાંતોનો સાર આપ્યો છે અને પાંડુલિપિઓના અનુબંધો તથા ટિપ્પણીઓમાંથી મળેલા પુરાવાઓ રજૂ કર્યા છે. ગાંધીએ ચંદ્રસૂરી પરંપરાની વંશાવલિની રજૂઆતોનું વિશ્લેષણ કરીને ગુરુ‑શિષ્ય પરંપરાનું વિતરણ તારીખવાળા પ્રસંગો સાથે જોડ્યું છે, જેથી ભદ્રસૂરી માટે સમયગાળો સંકુચિત થાય. તેમણે ટિપ્પણીઓમાં ઉલ્લેખિત રાજાઓ અથવા ખગોળીય ઘટનાઓના સંદર્ભોનું પણ તુલનાત્મક પરીક્ષણ કર્યું છે અને કયા સ્ત્રોત વિશ્વસનીય છે તેનો આકલન કર્યું છે. **કલાપી**ના ભાષાવૈશિષ્ટ્યના વિશ્લેષણથી જણાય છે કે તેનું પુરાતન શબ્દભંડાર અને છંદ બારમી સદીના જૈન સાહિત્ય સાથે સુસંગત છે. વંશાવલિ, ગ્રંથસામગ્રી અને ભાષાશાસ્ત્રીય પુરાવાઓના સંકલન પરથી ગાંધીએ તારણ આપ્યું છે કે ભદ્રસૂરી શક્યતાપૂર્વક વી.સ. ૧૧૫૦–૧૨૦૦ (આ. સ. ૧૦૯૩–૧૧૪૩) વચ્ચે જીવ્યા હશે. લેખ અનિશ્ચિતતાઓને સ્વીકારીને પણ દલીલ કરે છે કે આ સમયગાળો મોટાભાગના પુરાવા સાથે મેળ ખાતો છે. ગાંધીએ ભદ્રસૂરીના તત્ત્વચિંતનાત્મક યોગદાનો અને અનુગામી લેખકો પરના પ્રભાવની ચર્ચા કરી છે, એ દર્શાવતા કે તેમના જીવનનું ચોક્કસ સમયનિર્ધારણ જૈન સાહિત્યના ઐતિહાસિક ક્રમને સ્પષ્ટ કરે છે. નિબંધ અંતે પરામર્શ કરાયેલા સ્ત્રોતોની વિગતવાર સૂચિ આપે છે.
Summary reviewed by a volunteer editor.
Conclusion
The study concludes that the weight of genealogical and textual evidence places Bhadrasuri in the twelfth century. Establishing this timeframe helps situate his work **Kalapi** in the broader development of Jain literature and philosophy. Gandhi emphasises the importance of critically evaluating sources and suggests that future discoveries of inscriptions or manuscripts may further refine the chronology. અભ્યાસનો નિષ્કર્ષ એવો છે કે વંશાવલિ અને ગ્રંથસામગ્રીના પુરાવાનો ભાર ભદ્રસૂરીને બારમી સદીમાં સ્થાન આપે છે. આ સમયગાળાનું નિર્ધારણ તેમના ગ્રંથ **કલાપી**ને જૈન સાહિત્ય અને તત્ત્વજ્ઞાનના વ્યાપક વિકાસક્રમમાં સ્થાન આપવામાં સહાય કરે છે. ગાંધીએ સ્ત્રોતોના સમીક્ષાત્મક મૂલ્યાંકનના મહત્ત્વને રેખાંકિત કર્યું છે અને સૂચન કર્યું છે કે ભવિષ્યમાં શિલાલેખો અથવા પાંડુલિપિઓની નવી શોધો આ સમયક્રમને વધુ સ્પષ્ટ બનાવી શકે છે.