પ્રાચ્યવિધાવિદ્‌ મુનિશ્રી જિનવિજયજી

This Gujarati biographical sketch commemorates the life and scholarship of Muni Śrī Jina Vijaya, a prominent twentieth‑century Jain monk, historian and linguist. The author outlines his early education, monastic initiation and rigorous training in Prakrit, Apabhraṃśa and Sanskrit. It recounts his pioneering efforts in cataloguing Jain manuscripts across libraries in Rajasthan and Gujarat, his contributions to critical editions of Jain āgamas and his research on the cultural history of Western India. The article also notes Jina Vijaya’s role in mentoring younger scholars and promoting inter‑religious understanding. Through anecdotes and excerpts from his writings, the paper portrays him as a tireless scholar whose humility and dedication left a lasting impact on Jain studies. By documenting his achievements, the article serves both as a tribute and as a reminder of the importance of preserving intellectual legacies. આ ગુજરાતી જીવનચરિત્ર અખંડ પરિશ્રમી શાસ્ત્રજ્ઞ અને વિદ્વાન મુંજ શ્રી જિનવિજયજીના જીવન અને તેમના શૈક્ષણિક યોગદાનને સ્મરણે અર્પિત છે. લેખક તેમના પ્રારંભિક શિક્ષણ, દીક્ષા‑પ્રવેશ તેમજ પ્રાકૃત, અપભ્રંશ અને સંસ્કૃત જેવી પ્રાચીન ભાષાઓમાં થયેલ કઠોર અભ્યાસનો ઉલ્લેખ કરે છે. તેમાં રાજસ્થાન અને ગુજરાતના વિવિધ પુસ્તકાલયો અને ભંડારાઓમાં વિખરાયેલા જૈન પાંદડાઓના સંકલન‑સૂચીકરણ માટે કરેલ તેમની પાયાની કામગીરીનું વર્ણન છે. જૈન આગમોના તટસ્થ સંસ્કરણો તૈયાર કરવાના તેમજ પશ્ચિમ ભારતના સાંસ્કૃતિક ઇતિહાસ પર કરેલ તેમના સંશોધનનું વિશેષ મહત્ત્વ નિર્દેશિત કરાયું છે. લેખમાં જિનવિજયજી દ્વારા નવયુગના સંશોધકોને માર્ગદર્શન અપાવવાની અને વિવિધ ધાર્મિક પરંપરાઓ વચ્ચે સમજોતા અને સહકારનાં સંબંધ પ્રસ્થાપિત કરવાની તેમની ભૂમિકાની ચર્ચા છે. તેમની રચનાઓમાંથી ઉદ્ધરણો અને પ્રસંગો દ્વારા લેખ તેમને એક એવા અનવરત સાધક અને વિનમ્ર વિદ્વાન તરીકે રજૂ કરે છે, જેમણે જૈન અધ્યયનક્ષેત્ર પર અવિસ્મરણીય છાપ છોડી. તેમના વિદ્વત્તાયુક્ત સિદ્ધિઓનું દસ્તાવેજીકરણ આ લેખને શ્રદ્ધાંજલિ સમાન બનાવે છે તથા બૌદ્ધિક પરંપરાઓના સંરક્ષણના મહત્ત્વની સ્મૃતિ તાજી કરે છે.

Summary reviewed by a volunteer editor.