Skip to content
Browse articles

ભીમદેવ બીજાના વિશ્વ સં. ૧૨૬૩ના તામ્રપત્રમાં મળતા કેટલાક શબ્દો પર નોંધ

By Harivallabh Chunilal Bhayani

Vol. 201996pp. 145–146Gujarati

Summary

આ PDFમાં લિપિગત્ અભ્યાસ અને જૈન સંસ્કૃત ભાષાના શબ્‍દ અને શબ્‍દરૂપોની વિસંગ્રહિત વિશ્લેષણ આપવામાં આવી છે. ચૌલુક્ય ભીમદેવ બીજાના ૧૨૬૩ વિશ્વ સંના તામ્રપત્રમાં લદાયેલા પ્રાચીન શબ્દો અને માપનમાપદંડોની ચર્ચા છે. અહીં પૂરાણાત્મક ભૌતિક માપ દાનભૂમિના માપ માટે પ્રયોગમાં લેવાતા પાયલાં અને વિંશોપક જેવા એકમોની વિસ્તૃત માહિતી આપવામાં આવી છે કે જેના દ્વારા માપન પદ્ધતિઓ અને સમયકાળનો અભ્યાસ થાય છે. સાથે જ "ત્રિવહ" જેવા શબ્દોની ઉચ્ચારણ અને વયુત્પત્તિ પર વિશ્લેષણ છે, જેમાં પ્રાચીન ભાષાત્મક રૂપાંતર તથા આધુનિક ગુજરાતી ભાષાના સંબંધો દર્શાવાયા છે. મુદ્રા "વિંશોપક" નું અર્થ અને તેનો મામલાઓની દ્રષ્ટિએ эксплуатации થતું વર્ણન, તથા વ્યક્તિ અને સ્થાન નામોની વ્યાખ્યા આપવામાં આવી છે. આ કેટલીય વ્યાકરણ અને શબ્દવિજ્ઞાનની બાબતો સાથે મધ્યકાલીન ગુજરાતી માટે આ શબ્‍દો અને નામોની મૂળભૂત સમજ આપવામાં આવી છે. વિદ્વાન હરિવલ્લભ ભાયાણી અને અન્ય નિષ્ણાતોના અભ્યાસોને આધારભૂત રાખીને આ લેખ એLexicographical Studies in Jain Sanskritવિષયક વિસ્તૃત અંશ છે, જે જૈન સંસ્કૃત ભાષા અને સાહિત્યના અનુલેખન માટે મહત્વનું નિવેદન છે. આ બધા તથ્ય અને ભાષાશાસ્ત્રીય વ્યવ રમણીય રીતે રજૂ કર્યાં છે, જે પ્રાચીન ભારતીય ભાષા- સાહિત્યમાં જૈન કલ્ચરને સમજવા માટે આવશ્યક છે.

Summary reviewed by a volunteer editor.

Conclusion

જૈન પુરાણો ભારતીય સાહિત્યનું એક મહત્વપૂર્ણ અને વિશિષ્ટ અંગ છે, જે પ્રાખ્યાત હિંદુ પુરાણોથી પ્રેરિત હોવા છતાં પોતાનું સ્વતંત્ર દાર્શનિક અને સ.Sequence તેમ જ સાંસ્કૃતિક મૂલ્ય ધરાવે છે. જૈન પુરાણોની રચના મુખ્યત્વે પ્રાકૃત અને અપભ્રંશમાં થઈ છે, પણ સંસ્કૃતમાં પણ તેની ઉપલબ્ધતા દર્શાવવામાં આવી છે. વિદ્વાને આ યુગને અપભ્રંશના સુવર્ણકાળ કહી ઓળખ્યું છે. જૈન સાહિત્યને બે પ્રકારમાં વિભાજીત કરાયું છે - મુક્તક સાહિત્ય, જે તત્ત્વજ્ઞાન, બ્રાહ્મણવાદ વિરુદ્ધનું સાહિત્ય છે, અને પ્રબંધ સાહિત્ય, જેમાં પુરાણ, મહાપુરાણ અને ચરિત શામિલ છે. મહાપુરાણ ના વ્યાખ્યામાં તે "પ્રાચીન વાર્તાઓનું વર્ણન" અને મહાન પુરુષોની વાતો તરીકે સમજાવ્યા છે. તેથી, જૈન પુરાણોએ જવામાન ધાર્મિક, દાર્શનિક અને ઐતિહાસિક પરંપરાને રજૂઆત સાથે જૈન સમાજ અને તેની સંસ્કૃતિનું વ્યાપક પ્રતિબિંબ પૂરું પાડ્યું છે. જેમ હિંદુ પુરાણોએ ભારતીય જનજીવન પર પ્રગાઢ અસર કરી છે, તેમ જૈન પુરાણો પણ પ્રાચીન ભારતીય સંસ્કૃતિના વિવિધ પાસાંઓ પર મહત્વપૂર્ણ પ્રકાશ પાડે છે.

AI guide

Discuss this record

Ask about the article, its topics, issue context, selected passages, or reading strategy.

Start with the record

I can unpack the summary, turn it into study questions, explain a selected passage, or compare it with the other articles in this issue.

Article order

In this issue

Vol. 20
1–11Natyasastra, Sanskrit Drama and Its TheatreRadhavallabh Tripathi12–15Some Notes on the Transmission of the Ayaranga-suttaColette Caillat16–23Middle Indic tuvatta-Herman Tieken24–31Pustimargi Poetry in Gujarati – The Lord of Braj Travelled to Gujarat TwiceMallison32–42Self‑Luminosity of Consciousness in Advaita Vedanta as explained in the NyayamakarandaRabindra Kumar Panda43–61'Niravasita' (Panini 2.4.10)M. Srimannarayana Murti62–66Candralekhavijaya Prakarana: A Discovery of an Island of Dramatic ExcellenceVijay Pandya67–72Heretical Conception of Universe and Jain Critique as depicted in the Sutrakrtanga Commentary of SilankaCh. Lalitha73–76Kalinjar Fort: The Time Winner Ancientmost Fort of IndiaDinesh Chandra Bhattacharya77–91Variants from Venisamhara and the Kavyaprakasa of MammataJagruti S. Pandya92–99Alamkara‑DappanaHarivallabh Chunilal Bhayani100–108Heredity and EnvironmentRatanlal Jain109–122સમ્મતાકાર : એક અપ્રસિદ્ધ વૈયાકરણNilanjana S. Shah123–127વડનગરનો સમ્મતિય સંઘારામRatilal N. Mehta, Munindra Vishwa Joshi, Ratilal Satya Bhavsar128–131અમદાવાદની કેટલીક ઉમા-મહેશ્વરની યુગલ પ્રતિમાઓRambhai Thakar Savaliya, Munindra Vishwa Joshi132–133કતિપય ધાતુમય જિન-પ્રતિમાના અભિલેખMadhusudan Dhanki, Lakshmanbhai Bhojak134–144જૈન પુરાણો પર એક દૃષ્ટિપાતKantilal R. Dave145–146ભીમદેવ બીજાના વિશ્વ સં. ૧૨૬૩ના તામ્રપત્રમાં મળતા કેટલાક શબ્દો પર નોંધHarivallabh Chunilal BhayaniCurrent article147–166રાજસારકૃત પુંડરીક-કુંડરીક-સંધિKalpana Kanubhai Sheth167–190Untitled articleNarayan M. Kansara191–212ReviewsNarayan M. Kansara

Original PDF

Inline viewer

Checking source PDF

The viewer will load here if the archive file is reachable.

Same author

More by Harivallabh Chunilal Bhayani

All articles →
Sambodhi

Obituary – Professor (Dr.) Harivallabh Chunilal Bhayani

By Harivallabh Chunilal Bhayani

2000
Sambodhi

Alamkara-Dappana

By Harivallabh Chunilal Bhayani

1997-98
Sambodhi

On the Semantic Aspect of Some Types of Gujarati Onomatopoeias

By Harivallabh Chunilal Bhayani

1997-98
Sambodhi

Alamkara‑Dappana

By Harivallabh Chunilal Bhayani

1996

Continue reading

Related articles

Journal of Indian History and Culture

Bhattas as Teachers in Chola Times

By S. Chandni

September 2006