સોકોત્રા ટાપુ પરથી પ્રાપ્ત ગુજરાતી શિલાલેખો વિ.સં. ૧૭૨૯ (ઈ.સ. ૧૬૬૨) અને વિ.સં.૧૭૭૫ (ઈ.સ.૧૭૧૮)
Summary
This Gujarati article presents two previously unreported inscriptions from the island of Socotra, located in the Arabian Sea. The inscriptions, dated to V.S. 1729 (A.D. 1662) and V.S. 1775 (A.D. 1718), are written in Gujarati script and commemorate the visits of traders or pilgrims. The author provides photographs, transliterations and translations of the texts, which mention the names of individuals and invoke Hindu deities for safe passage. Linguistic analysis reveals orthographic features characteristic of 17th and 18th century Gujarati. The article situates the inscriptions within the broader context of Indian Ocean trade networks, noting that Socotra served as a stopping point on routes between Gujarat, Arabia and East Africa. The findings support historical accounts of vibrant commerce and cultural exchange. The author argues that such inscriptions attest to the presence of Gujarati communities far from the Indian mainland and contribute to our understanding of maritime mobility. આ ગુજરાતી લેખ અરબી સમુદ્રમાં સ્થિત સોકોતરા દ્વીપ પરથી મળેલા અગાઉ અપ્રકાશિત બે શિલાલેખો રજૂ કરે છે. આ શિલાલેખો વિક્રમ વર્ષ ૧૭૨૯ (ઈ.સ. ૧૬૬૨) અને વિક્રમ વર્ષ ૧૭૭૫ (ઈ.સ. ૧૭૧૮)ના છે, અને ગુજરાતી લિપિમાં લખાયેલા છે. તે વેપારીઓ અથવા યાત્રાળુઓની મુલાકાતને સ્મરણરૂપે સમર્પિત છે. લેખક શિલાલેખોના ફોટોગ્રાફ, લિપ્યાંતર અને અનુવાદ રજૂ કરે છે, જેમાં વ્યક્તિગત નામો સાથે હિંદુ દેવી‑દેવતાઓના સુરક્ષિત પ્રવાસ માટેના આશીર્વાદ‑સંકલ્પો ઉલ્લેખિત છે. ભાષાશાસ્ત્રીય વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે તેમાં ૧૭મી અને ૧૮મી સદીના ગુજરાતી લેખનના લિપિવૈશિષ્ટ્ય જોવા મળે છે. લેખ આ શિલાલેખોને ભારતીય મહાસાગરીય વેપારજાળના વિશાળ પરિપ્રેક્ષ્યમાં સ્થિત કરે છે અને સૂચવે છે કે સોકોતરા દ્વીપ ગુજરાત, અરેબિયા અને પૂર્વ આફ્રિકા વચ્ચે આવેલી મુસાફરી માર્ગોની એક મહત્વપૂર્ણ વિરામસ્થળ તરીકે કાર્યરત હતો. આ શોધો સમૃદ્ધ વેપાર અને સાંસ્કૃતિક વિનિમયના ઐતિહાસિક વર્ણનોને આધાર આપે છે. લેખક તારણ આપે છે કે આવા શિલાલેખો ભારતીય ઉપખંડથી દૂર સ્થિત ગુજરાતી સમુદાયોની ઉપસ્થિતિનો પુરાવો આપે છે અને સાગરપાર ગતિશીલતાના ઇતિહાસને વધુ ઊંડાણથી સમજવામાં યોગદાન કરે છે.
Summary reviewed by a volunteer editor.
Conclusion
These inscriptions highlight the maritime reach of Gujarati merchants and the cultural footprints they left on distant shores. Their preservation and study enhance our knowledge of premodern trade and underscore the need to document epigraphic evidence wherever it is found. આ શિલાલેખો ગુજરાતી વેપારીઓની સાગરપાર પહોંચ અને દૂરનાં કિનારાઓ પર તેમણે છोडેલાં સાંસ્કૃતિક નિશાનોને પ્રકાશિત કરે છે. આવા શિલાલેખોના સંરક્ષણ અને અભ્યાસથી પૂર્વઆધુનિક વ્યાપારવિસ્તાર અંગેનું જ્ઞાન સમૃદ્ધ બને છે અને જ્યાં ક્યાં આપત્તિરૂપ શિલાલેખો મળે ત્યાં તેનાં વિજ્ઞાનસંગત દસ્તાવેજીકરણની આવશ્યકતા પર ભાર મૂકાય છે.