Skip to content
Browse articles

રઘુવિલાસમાં નિરૂપિત જીવનબોધ

By Bhailalbhai G. Patel

Vol. 41Dec-18pp. 206–211Gujarati

Summary

ભાઈલાલભાઈ જી. પટેલ આ લેખમાં રામચંદ્રસૂરી રચિત ‘રઘુવિલાસ’ નામક નાટકમાં દર્શાવાયેલા જીવનબોધનું વિશ્લેષણ કરે છે. આ નાટકના કૃતા રામચંદ્રસૂરી 12મી સદીના જૈનાચાર્ય અને કવિ હતા, જેમણે નાટ્યશાસ્ત્રના ‘નાટ્યદર્પણ’ ગ્રંથમાં પણ યોગદાન આપ્યું છે. લેખમાં તેમના જીવન અને साहित्यસેવાનું સંક્ષિપ્ત પરિચય આપ્યા બાદ, ‘રઘુવિલાસ’ના અનુપાતો અને પ્રસંગોની ચર્ચા છે. કવિએ રાજા રઘુના ઉદ્ગાત ગુણો, કૃત્યુ નિષ્ઠા, સમાજ સેવાના ભાવ અને વૈરાગ્યનો સંદેશ કાવ્ય રૂપે સંક્ષેપમાં રજૂ કર્યો છે. પત્નિના અવમાનનો પાઠ, સુંદર પરંપરા અને આદર્શ આચરણ જેવા સંદેશોનું સંકલન કાવ્યમાં જોવા મળે છે. લેખક દર્શાવે છે કે રામચંદ્રસૂરીએ આ નાટક દ્વારા ધર્મમાર્ગ, વિવેક અને નીતિબોધ પ્રસ્તુત કર્યા છે, જે આજની જીવન જટિલતાઓમાં પણ માર્ગદર્શક બની શકે છે.

AI-generated summary, automatically checked against the article text.

Conclusion

‘રઘુવિલાસ’થી life ethics અને ideal conduct વિશે mullya મળાય છે. જૈન કવિએ કાવ્ય માધ્યમથી જીવન જીવવાની કળા અને ધર્મમાર્ગનો સંદેશ આપ્યો છે જે આજ પણ પ્રાસંગિક છે.

Key passages

Chosen by AI from the article's text. Each one is checked word for word against the text before it is shown.

  • “પોતાની જાતે કોઈ નાનો કે મોટો નથી, પણ યોગ્ય અયોગ્ય આચારને કારણે નાના-મોટાપણું પામે છે.”
  • “વંશ, કુળ અને જાતિથી કોઈ માણસ મોટો બની શકે નહી, યોગ્ય આચરણ જ માણસને કીર્તિ અપાવે છે.”
  • “સંસારમાં મનુષ્ય બળવા' નથી પણ તેનું ભાગ્ય બળવાન હોય છે. જે થવાનું હોય છે તેને મોટા મોટા મહારથીઓ પણ રોકી શક્તા નથી.”

Works cited in this article

  1. તાટ્યદર્પણ
  2. રઘુવિલાસ, અંક ૪ શ્લોક ૭૬
  3. હિતોપદેશ, સંપાદક ડૉ. નારાયણ એમ. કંસારા
  4. ભર્તૃહરિ નીતિશતક, સંપાદક : પ્રા. સુરેશ જ. દવે
  5. શિશુપાલવધ, સંપાદક : પ્રા. નીતીન રતિલાલ દેસાઈ

Discussed in this article

People

Texts & works

  • રઘુવિલાસ
  • તાટ્યદર્પણ

AI guide

Discuss this record

Ask about the article, its topics, issue context, selected passages, or reading strategy.

Start with the record

I can unpack the summary, turn it into study questions, explain a selected passage, or compare it with the other articles in this issue.

Article order

In this issue

Vol. 41
1–10Reflections on Manuscriptology: Forays into Indian Paradigms of Knowledge ManagementDipti Tripathi11–26Kathakautukam: Sanskrit rendering of Persian Yusuf‑Zulaykha of JamiBalram Shukla27–35Consciousness in Philosophy of Advaita, Viśiṣṭādvaita, Dvaita and Śaivism with synoptic view of other philosophical traditionsSushim Dubey36–40A Note on Murari’s version of the Rama‑StoryCharulata Verma41–64Plant Propagation as described in Sanskrit TextsDhananjay Vasudeo Dwivedi65–78The Jains in AhmedabadJitendra B. Shah79–85वैशेषिक दर्शन में दुःख का स्वरूप तथा प्रो. पाहिकृत दुःखवर्गीकरण की महत्ताDharmachand Jain86–90आचार्य हेमचंद्रसूरि कृत भवभावना ग्रंथ : एक परिचयSadhvishree Priyashubhanjanashree91–103ब्रह्मकारणतावाद एवं सृष्टि : एक आलोचनाSureshwar Meher104–108अन्य दर्शनों के ज्ञान की आवश्यकताVeersagar Jain109–117लिङ्गपुराण का योगदर्शनSatyavrat Verma118–137संस्कृत तथा फारसी के क्रियापदों में साम्यMohit Kumar Mishra138–144श्रीदयानन्दचरितममहाकाव्यम्‌: एक समीक्षाHemvati Nandan Sharma145–154मुसव्विरी के मुकाम और राजस्थानJyoti Kumawat155–162कांगड़ा शैली में नायिका‑भेद अंकनRitika Garg163–168लोक कला के नये मुहावरे गढ़ते : यामिनी राय के चित्रRajendra Prasad169–176आचार्य हेमचंद्रसूरि कृत भवभावना ग्रंथ और मनोविज्ञानSadhvishree Priyashubhanjanashree177–187ભારતીય તત્ત્વજ્ઞાનની રૂપરેખાSukhlalji Sanghavi188–205શ્રુતસાધનામાં સાધ્વીજી ભગવંતોનું પ્રદાનMuni Vairagyarativijay Gani206–211રઘુવિલાસમાં નિરૂપિત જીવનબોધBhailalbhai G. PatelCurrent article212–216જૈન સંપ્રદાયમાં "સ્તવન"નું માહાત્મ્યBhagwan S. Choudhary217–243પુરાતત્ત્વાચાર્ય મુનિ શ્રી જિનવિજયજી (૨૭, જાન્યુ. ૧૮૮૮ – ૩, જૂન ૧૯૭૬)Ramesh Oza

Original PDF

Inline viewer

Checking source PDF

The viewer will load here if the archive file is reachable.